ATÜ Kurumsal Akademik Arşivi
DSpace@ATÜ, Adana Alparslan Türkeş Bilim ve Teknoloji Üniversitesi tarafından doğrudan ve dolaylı olarak yayınlanan; kitap, makale, tez, bildiri, rapor, araştırma verisi gibi tüm akademik kaynakları uluslararası standartlarda dijital ortamda depolar, Üniversitenin akademik performansını izlemeye aracılık eder, kaynakları uzun süreli saklar ve telif haklarına uygun olarak Açık Erişime sunar.
Güncel Gönderiler
Şeker alternatifi bir tatlandırıcı olan maltitolün kristalizasyon mekanizmasının ve farklı kristal yapılarının incelenmesi
(Adana Alparslan Türkeş Bilim ve Teknoloji Üniversitesi, 2026) Aygün, Gökhan; Kola, Osman
Bu doktora çalışmasında, maltitolün soğutmalı kristalizasyon sürecinde proses parametrelerinin kristal verimi, kristal boyutu, morfolojisi ile yapısal ve termal özellikler üzerindeki etkileri incelenmiştir. Çalışmada başlangıç kuru madde (KM) oranı (%70–80), soğutma hızı (0.5–1.5 °C/saat) ve karıştırma hızı (100–200 rpm) değişken olarak ele alınmış; tohumlama sıcaklığı (69 °C), tohum oranı (%1, kütlece), kristalizasyon süresi (28 saat) ve hammadde saflığı (%93.2, KM bazında) sabit tutulmuştur. Toplam 36 deney koşulu altında elde edilen veriler istatistiksel yöntemlerle değerlendirilmiştir. Sonuçlar, maltitol kristalizasyonunda başlangıç kuru maddenin birincil belirleyici parametre olduğunu göstermiştir. Yüksek KM değerlerinde oluşan aşırı doygunluk, çekirdeklenme ve kristal büyüme süreçlerini kristal faz lehine yönlendirerek kristal verimi ve ortalama kristal çapını (D50) artırmıştır. Karıştırma hızı, kütle ve ısı transferini iyileştirerek verim ve kristal boyutu üzerinde ikincil düzeyde olumlu etki göstermiştir. İncelenen aralıkta soğutma hızının tekil etkisi sınırlı bulunmuş ve sınır koşulu olarak kontrol edilmesinin yeterli olduğu değerlendirilmiştir. X-ışını difraksiyonu (XRD) analizleri, tez kapsamında üretilen maltitol kristallerinin ticari ürünlerle aynı kristal yapıya sahip olduğunu ve yüksek kristalinite sergilediğini ortaya koymuştur. Diferansiyel taramalı kalorimetri (DSC) sonuçları, tüm numunelerin 145–152 °C aralığında tek ve keskin bir erime endotermi gösterdiğini ve termal davranış bakımından ticari ürünlerle uyumlu olduğunu doğrulamıştır. SEM analizleri, uygun proses koşullarında düzenli prizmatik ve bipiramidal kristallerin elde edilebildiğini göstermiştir. Çok yanıtlı optimizasyon sonucunda en uygun koşul; %80 başlangıç KM, 200 rpm karıştırma hızı ve 1.0 °C/saat soğutma hızı olarak belirlenmiştir. Bu çalışma, maltitol kristalizasyonunun gıda ve farmasötik uygulamalara yönelik olarak bilimsel temelde optimize edilebileceğini ortaya koymaktadır.
From moral mapping to a hybrid framework for corporate local responsibility (color): Integrating multilingual electronic brainwriting and Intuitionistic Fuzzy AHP
(Adana Alparslan Türkeş Bilim ve Teknoloji Üniversitesi, 2026) Çetin, Mahmut Berkan; Gündüz, Selim
Corporate Responsibility (CR) faces an accountability dilemma in which insufficient measurement techniques fail to satisfy growing societal demands. A transparent and participative evaluation approach is urgently required since mainstream paradigms, such as opaque ESG ratings and firm-centric CSR reports, often overlook local context and authentic stakeholder voice. This thesis addresses this gap by first investigating the theoretical foundations of CR through moral mapping, and then defining and testing the Corporate Local Responsibility (COLOR) model, which is operationalized using a novel mixed-methodology. This novel framework introduces and integrates the anonymous multilingual customizable structured electronic brainwriting (mCSEB) technique for stakeholder-driven criteria generation with the Intuitionistic Fuzzy Analytic Hierarchy Process (IF-AHP) for transparent, weighted evaluation, which has been verified empirically in the Turkish textile industry. The results show that this approach effectively identifies performance gaps that conventional methodologies are unable to reveal through transforming multilayered stakeholder inputs into an intuitive and useful quantitative score. Overall, the study puts forward a reproducible methodology that converts CR measurement from a passive, expert-driven judgment to a collaborative governance instrument, therefore aiming to offer a more credible and efficient method for holding companies accountable for their actions.
Yer fıstığı kabuğundan bulutlanma noktası ekstraksiyon yöntemi ile luteolin eldesi ve biyoaktif özelliklerinin saptanması
(Adana Alparslan Türkeş Bilim ve Teknoloji Üniversitesi, 2026) Akgül, Ebru; Kadiroğlu Kelebek, Pınar
Bu çalışmada, düşük değerli bir tarımsal atık olarak görülen yer fıstığı kabuğu; fenolik bileşikler, flavonoidler ve özellikle luteolin bakımından zengin bir biyokütle olması nedeniyle biyoaktif madde üretiminde değerlendirilebilir bir ham madde olarak ele alınmıştır. Yer fıstığı kabuğundan biyoaktif bileşiklerin yüksek verimle geri kazanımını sağlamak amacıyla Bulutlanma Noktası Ekstraksiyonu (BNE) ve Ultrason Destekli Ekstraksiyon (UDE) her iki tekniğin ayrı ayrı uygulanması ve kombine olarak kullanıldığı UDE–BNE yöntemi yüzey yanıt yöntemiyle optimize edilmiştir. Ekstraktların biyokimyasal profili toplam fenolik madde, toplam flavonoid içeriği ve luteolin miktarı üzerinden kapsamlı biçimde değerlendirilmiştir. Analizler sonucunda ekstraktların 139,50 ± 0,79 – 142,20 ± 0,49 mg GAE/g aralığında toplam fenolik içeriğine sahip olduğu ve örnekler arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmadığı belirlenmiştir (p > 0.05). Bu durum, ham maddenin fenolik bileşikler bakımından oldukça homojen, stabil ve zengin bir yapıda olduğunu göstermektedir. Toplam flavonoid madde miktarının tüm örneklerde yaklaşık 41,75 mg LE/g düzeyinde sabit kalması ise farklı ekstraksiyon koşullarının flavonoid stabilitesini etkilemediğini ortaya koymuştur. HPLC sonuçları, UDE–BNE kombine ekstraksiyonunun luteolin geri kazanımında en yüksek verimi sağladığını göstermiştir. Bu yöntemle 100 g yer fıstığı kabuğundan ortalama 724,65 mg luteolin elde edilmiştir. Luteolin miktarındaki bu belirgin artış, ultrason uygulamasının hücresel geçirgenliği artırarak luteolin salımını hızlandırması ve bulutlanma noktası ekstraksiyonunun seçici faz ayırımı ile luteolin zenginleşmesini sağlamasıyla ilişkilendirilebilir. Bu bulgular, yer fıstığı kabuğunun luteolin bakımından zengin bir kaynak olduğunu doğrulamaktadır. Genel olarak çalışma, yer fıstığı kabuğunun yüksek fenolik içeriği, stabil flavonoid profili ve dikkat çekici luteolin konsantrasyonu sayesinde gıda, kozmetik ve farmasötik endüstrilerinde doğal antioksidan, fonksiyonel bileşen veya biyoaktif ekstrakt kaynağı olarak değerlendirilebilecek önemli bir sürdürülebilir biyo-kaynak olduğunu ortaya koymaktadır. Böylece, tarımsal bir atık olarak görülen yer fıstığı kabuğunun döngüsel ekonomi yaklaşımıyla yüksek katma değerli bir ham maddeye dönüştürülebilme potansiyeli taşıdığı belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Yer fıstığı kabuğu, Luteolin; Fenolik bileşikler, Ultrason destekli ekstraksiyon, Bulutlanma noktası ekstraksiyonu
Sarı alıç (Crataegus tanacetifolia) meyvesinden farklı çözgenlerle elde edilen özütlerin antidiabetik ve antibakteriyel özelliklerinin belirlenmesi
(2026) Fidan, Neslihan; Şener Gedük, Aysun
Bu çalışmada, alıç (Crataegus tanacetifolia) meyvesinin metanol, etanol ve hekzan özütlerinin fenolik bileşik içerikleri, toplam fenolik madde miktarları, antioksidan kapasiteleri, diyabet tedavisinde kritik öneme sahip α-glikozidaz ve α-amilaz üzerindeki inhibisyon etkileri ile antibakteriyel aktiviteleri gibi biyoaktif özellikleri incelenmiştir. LC-ESI-MS/MS analizi sonucunda, etanol özütünde 26 fenolik bileşik tespit edilmiştir; bunlar arasında kuinik asit, fumarik asit, akonitik asit, gallik asit, protokateşik asit (3,4-dihidroksibenzoik asit), kateşin, klorojenik asit, protokateşik aldehit (3,4-dihidroksibenzaldehit), epikateşin, kafeik asit, vanilin, salisilik asit, sinarosid, rutin, izokuersitrin (quercetin-3-O-glukozit), hesperidin, hesperetin, genistin, apigenin, kosmosiin (apigenin-7-O-glukozit), kuersitrin (quercetin-3-O-rhamnozit), astragalin, kuersetin, naringenin, luteolin ve krisin (5,7‑dihidroksiflavon) yer almaktadır. Metanol özütünde ise, etanol özütünde bulunan bu bileşiklere ek olarak miquelianin (kuersetin 3‑O‑glukuronid), kaempferol ve acacetin (4′,5‑dihidroksi‑7‑metoksiflavanon) metabolitleri de saptanmış olup, toplamda 29 adet fenolik bileşik belirlenmiştir. Her iki özütte en bol bulunan fenolik bileşik kuinik asit olup, metanol özütünde 343.80 ± 12.79 mg/kg, etanol özütünde ise 529.90 ± 19.71 mg/kg olarak belirlenmiştir. Toplam fenolik içerik, etanol ve metanol özütlerinde sırasıyla 54.6 ile 143.2 mg GAE/g arasında değişmiş ve en yüksek değer metanol özütünde gözlemlenmiştir. Antioksidan aktiviteler, DPPH yöntemiyle 1.52–2.32 mM TE/g özüt, FRAP yöntemiyle ise 3.32–4.69 mM TE/g özüt aralığında ölçülmüş olup, her iki yöntemde de en yüksek antioksidan etki metanol özütünde gözlenmiştir. Hekzan özütünde toplam fenolik bileşik ve antioksidan aktivite saptanmamıştır. Özütlerin α-glikozidaz inhibisyonu IC50 değerleri 47.54–675.9 mg/mL, α-amilaz inhibisyonu IC50 değerleri ise 28–170.7 mg/mL arasında değişmiştir. Metanol özütü her iki enzimi inhibe etmede en etkili bulunurken, hekzan özütü herhangi bir etki göstermemiştir. Antibakteriyel testler sonucunda, etanol ve metanol özütleri Escherichia coli'ye karşı sırasıyla 6.15 mm ve 6.3 mm, Staphylococcus aureus'a karşı 10.22 mm ve 8.66 mm, Metisiline Dirençli Staphylococcus aureus'a karşı 8.13 mm ve 7.54 mm, Pseudomonas aeruginosa'ya karşı ise 7.54 mm ve 9.1 mm etki göstermiştir. Hekzan özütü ise tüm testlerde herhangi bir antibakteriyel aktivite sergilememiştir.
Understanding the consumption of Adana Burması: A value-based perspective
(Adana Alparslan Türkeş Bilim ve Teknoloji Üniversitesi, 2026) Aydoğan, Emir; Tanrıkulu, Ceyda
The aim of this thesis is to examine the consumption values perceived by consumers regarding the Adana Burması gold bracelet, a traditional jewelry product unique to the Çukurova region. Although the Adana Burması has a cultural history and has long been used both as an ornamental item and an investment instrument, it has not been sufficiently examined from a consumer behavior perspective. Accordingly, this study is grounded in the Theory of Consumption Values (TCV) proposed by Sheth, Newman, and Gross (1991). A qualitative research approach was adopted in the study, and data were collected through semistructured in-depth interviews. The sample consisted of female consumers aged 18 and above who live in the Çukurova region and have purchased and/or own an Adana Burması gold bracelet. In addition, an expert interview was conducted with the President of the Adana Chamber of Jewelers and Craftsmen to enrich and support the reliability and validity of the findings. The collected data were analyzed using descriptive analysis and evaluated within the framework of the five consumption value dimensions of TCV: functional, emotional, social, epistemic, and conditional value. The findings indicate that the Adana Burması gold bracelet is perceived as a product that generates strong value across all dimensions of the Theory of Consumption Values. Adana Burması gold bracelet is not only financially valuable, but also carries cultural and social significance. This multidimensional value structure highlights that consumers' motivations for purchasing the Adana Burması cannot be explained through a single value dimension, but rather emerge from the coexistence of multiple values. The findings are expected to contribute to the consumer behavior literature and offer insights for both cultural heritage preservation and practical applications.
