Endüstri mirasının korunması ve yeniden işlevlendirmesinin adana cumhuriyet un fabrikası örneği üzerinden incelenmesi

Sanayi Devrimi ile birlikte kentlerin mekânsal yapısında köklü dönüşümler yaşanmış ve endüstri yapıları kentsel gelişimin temel bileşenleri haline gelmiştir. Ancak teknolojik ilerlemeler, üretim biçimlerindeki değişimler ve sosyo-ekonomik dönüşümler sonucunda birçok endüstri yapısı işlevini yitirmiş, atıl durumda kalarak kent dokusunda sorunlu alanlara dönüşmüştür. Bu yapıların korunarak yeniden işlevlendirilmesi, kültürel sürekliliğin sağlanması, kentsel belleğin korunması, çevresel sürdürülebilirlik ve ekonomik canlılık açısından kritik bir gereklilik olarak görülmektedir. Bu çalışmanın amacı, Adana Cumhuriyet Un Fabrikası'nın tarihsel gelişimi, mevcut durumu ve kentsel bağlam içerisindeki önemini ortaya koyarak yeniden işlevlendirilmesine yönelik değerlendirmeler ve öneriler geliştirmektir. Çalışma kapsamında öncelikle endüstri mirası ve yeniden işlevlendirme kavramları literatür taraması yoluyla incelenmiş, ulusal ve uluslararası yaklaşımlar değerlendirilmiştir. Ardından saha çalışması kapsamında fabrikanın mimari özellikleri ve çevresi gözlemlenmiş; 400 katılımcı ile gerçekleştirilen anket aracılığıyla kullanıcı profili ve mekâna ilişkin algılar ortaya konulmuştur. Elde edilen bulgular, Cumhuriyet Un Fabrikası'nın yalnızca endüstriyel değil aynı zamanda kültürel ve toplumsal bir değer taşıdığını göstermektedir. Yapının uygun işlevlerle dönüştürülmesi halinde kent belleğine katkı sağlayacağı, sosyal ve ekonomik açıdan yeni değerler üreteceği sonucuna ulaşılmıştır. Sonuç olarak, çalışmada önerilen yeniden işlevlendirme yaklaşımları, endüstri mirasının korunmasına yönelik literatüre katkı sunmakta ve benzer yapıların değerlendirilmesine yol gösterici nitelik taşımaktadır.

With the Industrial Revolution, significant transformations occurred in the spatial structure of cities, and industrial buildings became one of the key components of urban development. However, due to technological progress, changes in production methods, and socio-economic transformations, many industrial buildings lost their functions and became derelict, creating problematic areas within the urban fabric. Preserving and adaptively reusing these structures has become a critical necessity in terms of ensuring cultural continuity, safeguarding urban memory, supporting environmental sustainability, and stimulating economic vitality. The aim of this study is to examine the historical development, current condition, and urban significance of the Cumhuriyet Flour Factory in Adana and to propose evaluations and recommendations for its adaptive reuse. Within this scope, the concepts of industrial heritage and adaptive reuse were first analyzed through an extensive literature review, taking both national and international approaches into consideration. Subsequently, fieldwork was conducted to document the architectural features and context of the factory, while a face-to-face survey with 400 participants was employed to reveal user profiles and perceptions of the site. Findings indicate that the Cumhuriyet Flour Factory is not only an industrial facility but also a cultural and social asset. If adaptively reused with suitable functions, the factory has the potential to contribute to the preservation of urban memory while generating new social and economic values. In conclusion, the adaptive reuse approaches suggested in this study contribute to the literature on industrial heritage conservation and provide a guiding framework for the evaluation of similar structures.